Rzadko się zdarza, aby na konferencjach
dotyczących projektowania konstrukcji budowlanych, gościły referaty odnoszące się do
problematyki rusztowaniowej. Jednak w tym roku na XXIII ogólnopolskiej konferencji
"Warsztaty pracy projektanta konstrukcji", która odbyła się w Szczyrku w
dniach 5-8 marca, organizatorzy zamieścili w programie aż trzy referaty na ten temat:
1. Rusztowania systemowe. Przegląd systemów. Podstawowe problemy projektowania i
eksploatacji - dr inż. Andrzeja Miszteli (fot. 1) z Instytutu
Mechanizacji Budownictwa i Górnictwa Skalnego w Warszawie.
2. Zasady obliczania systemów rusztowań w naprawach, remontach i przebudowach
konstrukcji - dr inż. Jerzego Skotnego z Biura Inżynierskiego
"SBD" S.C. Częstochowa.
3. Realizacja konstrukcji nośnej choinki z elementów PERI UP ROSETT w
Warszawie - dr inż. Piotra Ignatowskiego (fot. 2) oraz mgr inż.
Sławomira Stożka (fot. 2) z firmy PERI Polska sp. z o. o.
Tematem wiodącym tegorocznej konferencji były
konstrukcje metalowe, a jako uzupełnienie omówione zostały zagadnienia posadzek
betonowych, lekkiej obudowy oraz właśnie rusztowań. Program warsztatów obejmował:
- wykłady i referaty zamówione, prezentowane przez autorów wywodzących się z uczelni,
instytutów, pracowni projektowych oraz kadrę techniczno naukową firm wykonawczych i
produkcyjnych,
- dyskusje tematyczne,
- prezentacje firm produkujących materiały i sprzęt dla budownictwa,
- prezentacje wydawnictw techniczno - naukowych,
- spotkania specjalistyczne.
Całość miała charakter szkolenia zawodowego podzielonego
na 8 sesji. Wszystkie wykłady zostały przedstawione w 4 tomowym wydawnictwie.
Tematyka rusztowań w cyklu konferencji
"Warsztaty pracy projektanta konstrukcji" pojawiła się po raz pierwszy, jednak
nie wzbudziła szerszego zainteresowania uczestników, nad czym należy ubolewać, bowiem
tak jak to przedstawił w swoim opracowaniu i na wykładzie dr inż. Andrzej Misztela z
IMBiGS, są to konstrukcje na tyle różne od stałych konstrukcji budowlanych, że przy
ocenie ich bezpieczeństwa należy bardzo krytycznie podchodzić do bezpośredniego
stosowania wymagań normowych i procedur obliczeniowych stosowanych w normalnych
przypadkach. Najistotniejszą różnicą jest występowanie w konstrukcji rusztowań
znacznych luzów oraz stosunkowo małe wartości sztywności połączeń i układów
stężających, które pod wpływem obciążenia zmieniają się w sposób nieliniowy.
Ponadto różnicą jest również podejście do samego projektowania, bowiem projektant
rusztowania jest w swej pracy ograniczony brakiem możliwości doboru dowolnych
przekrojów poszczególnych elementów konstrukcji, tak więc jej wytrzymałość i
stateczność musi zapewnić poprzez odpowiednie stężenie i kotwienie całego ustroju. W
związku z tym przy projektowaniu konstrukcji rusztowania ważna jest również
znajomość danego systemu i doświadczenie w jego stosowaniu.
Ww. referat otworzył sesję VI warsztatów. Tym samym jego
zadaniem było również wprowadzenie słuchaczy w obszar przypisany tego rodzaju
konstrukcjom. Materiał zawierał szereg podstawowych wiadomości z dziedziny rusztowań
takich, jak:
- historia rozwój branży,
- podziały, rodzaje i zastosowanie rusztowań,
- podstawowe definicje, w tym poszczególnych elementów, począwszy od starych rusztowań
rurowo-złączkowych, na obecnie stosowanych systemowych - ramowych i modułowych
kończąc,
- przegląd często stosowanych na rynku budowlanym w Polsce systemów,
- przegląd przepisów prawnych, norm i dyrektyw UE.
Były tam również elementy ściśle związane z podejściem
do projektowania konstrukcji rusztowań - podstawowe własności konstrukcji rusztowań i
ich specyfika, w tym rola jaką odgrywają luzy w połączeniach elementów
konstrukcyjnych, poziome i pionowe układy stężające oraz sztywność zakotwień.
Ponadto referat odniósł się także do problemów analiz statycznych rusztowań w
świetle przepisów normowych oraz do wpływu sztywności połączeń i nieliniowości
geometrycznych na stopień wytężenia konstrukcji. W materiale nie zabrakło także
odniesienia do podstawowych nieprawidłowości w projektowaniu i eksploatacji rusztowań,
a także certyfikacji rusztowań oraz ważnego podziału rusztowań - na typowe i
nietypowe.
Drugi wykład na temat zasad obliczania systemów rusztowań w
naprawach, remontach i przebudowach konstrukcji stalowych, przedstawił dr inż. Jerzy
Skotny. W referacie, oprócz informacji wprowadzających w zagadnienie, takich jak:
podstawowe pojęcia (w tym klasyfikacja rusztowań i ich elementy składowe), wybór
stosowanych przekrojów i materiałów, a także bezpieczeństwo konstrukcji rusztowań,
omówiono najważniejsze założenia i zasady projektowania rusztowań, przedstawiając
przykłady obliczeń wybranych do tego celu rusztowań stojakowo- złączkowych.
W przedstawionym materiale znalazła się również
najważniejsza analiza, jaką przeprowadza się na etapie projektowania rusztowania
rurowo- złączkowego, mianowicie analiza stateczności rusztowania w zakresie:
- wyboczenia pojedynczego pręta, czyli tzw. lokalna utrata stateczności,
- wyboczenia całej kondygnacji rusztowania, czyli tzw. pochylenie krytyczne,
- wyboczenia sprężystego całego systemu jako pręta wielogałęziowego,
- ogólnej utraty stateczności całego systemu, np. przez obrót wokół jednej osi lub
przesuwu.
Autor w swoim referacie podkreślał, że
konieczność prowadzenia takiej analizy podczas projektowania tego typu rusztowań wynika
z faktu, że w większości przypadków zawalenie się rusztowań bardzo obciążonych lub
o dużych wysokościach, następuje z powodu problemów ze statecznością. Wyboczenie
pojawia się nagle, mimo że obliczeniowo w żadnym punkcie konstrukcji nie została
przekroczona granica sprężystości materiału, więc żadne obliczenia
wytrzymałościowe nie są w stanie wykazać niebezpieczeństwa tego rodzaju. Dlatego też
w wykładzie zostały przedstawione uproszczone sposoby oszacowania różnych obciążeń
krytycznych. W dalszej części referatu dokonano porównania rusztowań
stojakowo-złączkowych z rusztowaniami systemowymi - modułowymi, zwanymi także
stojakowo - kryzowymi, omawiając również specyfikę statyczną tych ostatnich. Na
zakończenie referatu autor odniósł się do przepisów i norm, dokonując m. in.
porównania krajowych dokumentów z normą niemiecką DIN.
Trzeci, ostatni wykład, to przedstawienie
przez przedstawiciela firmy PERI Polska dr. inż. Piotra Ignatowskiego ciekawej realizacji
z przełomu listopada i grudnia 2005 r. - konstrukcji Choinki (fot. 3 i 4), która jako
prezent świąteczny Banku Millenium, stanęła przed Pałacem Kultury w Warszawie.
Podobna konstrukcja pojawiła się w tym samym czasie także w Lizbonie. Projekt choinki
został opracowany przez polsko-portugalski zespół inżynierów z koncernu PERI,
natomiast montażem tej nietypowej i ciekawej konstrukcji zajęli się polscy montażyści
z firmy PERI Polska i Ramirent Scaffolding. W prezentacji omówiono przyjętą koncepcję
projektową oraz najtrudniejsze elementy samego procesu projektowania, a także montażu
konstrukcji, z podkreśleniem trudności i zagrożeń wynikających z nietypowości
przedsięwzięcia. Ponieważ zarówno firma PERI Polska, jak i Ramirent Scaffolding, to
członkowie naszej Izby, w czasie kiedy mogliśmy oglądać na żywo Choinkę w pełnej
krasie, na stronie Izby - www.rusztowania-izba.org.pl - również był zamieszczony
artykuł na ten temat (wraz ze zdjęciami). Zainteresowanych bliższymi szczegółami
odsyłamy do działu Archiwum.
Opracowała: Danuta Gawęcka
