Rusztowania na małych budowach - seminarium Bezpieczeństwo Pracy w Budownictwie BUDMA 2010

Dział: Konferencje, seminaria, spotkania

    Seminaria w bloku Bezpieczeństwo pracy w budownictwie, to tradycyjnie już spotkania organizowane wspólnie przez PIP, PIGR i MTP, na targach BUDMA w Poznaniu. W tegorocznej edycji do grona współorganizatorów spotkania dołączył, na zaproszenie PIGR IMBiGS - partner Izby we wspólnie opracowywanym projekcie nowego systemu bezpieczeństwa budowy i eksploatacji rusztowań.

    Konferencję zaszczyciło swoja obecnością wielu znamienitych gości na czele z Zastępcą Głównego Inspektora Pracy dr Marianem Liwo, Zbigniewem Janowskim, Przewodniczącym Związku Zawodowego "Budowlani" i jednocześnie Wiceprzewodniczącym Rady ds. Bezpieczeństwa Pracy w Budownictwie przy Głównym Inspektorze Pracy i Wiktorem Piwkowskim, Przewodniczącym Zarządu Głównego Polskiego Związku Inżynierów i Techników Budownictwa. Ponadto, wśród obecnych nie zabrakło licznych przedstawicieli urzędów i organizacji gospodarczych i zawodowych służby bhp, a także uczniów i studentów szkół budowlanych.
    PIGR na konferencji reprezentował Prezes Izby Pan Piotr Stanik oraz Dyrektor Izby Pani Danuta Gawęcka

    Konferencję poprzedziła uroczystość wręczenia nagród i wyróżnień pracodawcom - wykonawcom robót budowlanych, którzy w ocenie Państwowej Inspekcji Pracy w sposób bezpieczny prowadzili budowy. Pracodawcy z terenów okręgowych inspektoratów pracy w Warszawie i Poznaniu odebrali wyróżnienia z rąk dr. Mariana Liwo, okręgowego inspektora pracy w Warszawie - Janusza Niedziółki oraz Krzysztofa Fiklewicza, szefa poznańskiego okręgu PIP.

    Otwierając konferencję Zastępca GIP, podkreślił fundamentalne znaczenie odpowiednich zachowań pracodawców i pracowników w zakresie tworzenia bezpiecznych warunków pracy na budowach. Zapewnił, że Państwowa Inspekcja Pracy będzie wspierała wszelkie inicjatywy mające na celu poprawę stanu bezpieczeństwa pracy, który jest nadal niezadowalający.

W programie spotkania zaplanowano wystąpienia nt.

• Zagrożenia i ich wpływ na wypadki w budownictwie - temat ten przedstawił inspektor Krzysztof Duda z OIP Poznań

• Zarządzanie bezpieczeństwem pracy w firmach budowlanych - stosowanie dobrych praktyk - przedstawiony przez inspektor Małgorzatę Słowińską z OIP Poznań

• Budowa i eksploatacja rusztowań na małych budowach - główne problemy i możliwości zmian
  zaprezentowany przez dr inż. Andrzej Misztela z IMBiGS

    Wystąpienie dotyczące rusztowań zostało wzbogacone pokazem prawidłowego montażu rusztowań w zastosowaniu na małych budowach - przez firmę Peri Polska, które poprowadził i komentował Dyrektor Oddziału Rusztowań Peri Polska p. Robert Szpila.

    Pierwsze wystąpienie przygotowane przez PIP odnosiło się do wpływu zagrożeń na wypadki przy pracy w budownictwie i było rodzajem raportu opartego na statystykach ostatnich lat z komentarzem i próbą wskazania przyczyn istniejącego stanu rzeczy odnośnie rodzaju, częstotliwości i konsekwencji niektórych zdarzeń wypadkowych. Bazując na tych statystykach, Inspektor Krzysztof Duda szczegółowo odniósł się do tematu oceny ryzyka zawodowego przy pracach w budownictwie wykazując jej rolę i znaczenie przy identyfikacji zagrożeń.

    Drugie wystąpienie, poruszało temat zarządzania bezpieczeństwem pracy i dotyczył zarówno zadań osób zarządzających bezpieczeństwem na placu budowy, jak i roli inwestora w zarządzaniu bezpieczeństwem. Pani Inspektor Małgorzata Słowińska odniosła się zarówno do zarządzania bezpieczeństwem pracy na dużych budowach przez Generalnych wykonawców jak i na małych budowach przez podwykonawców i małe firmy budowlane. Okazuje się, że przeprowadzane kontrole PIP wskazują, ze w małych firmach budowlanych o określanej specjalizacji np. montażu rusztowań można zauważyć tendencje do utrzymania stałej stabilnej kadry. To powoduje, że pracownicy tych firm z uwagi na stabilność zatrudnienia posiadają dobre przygotowanie w zakresie niezbędnych szkoleń a ponadto firmy zainteresowane są również systematycznym dokształcaniem swoich pracowników. Ta tendencja oraz pogłębiające się przez lata doświadczenie zawodowe przekłada się między innymi na wzrost bezpieczeństwa w tych firmach.

    Oba wystąpienia PIP wskazywały na szczególną rolę nadzoru nad wykonywanymi pracami, bowiem od wiedzy kompetencji i odpowiedzialności osób nadzorujących, zleży znaczny spadek zdarzeń wypadkowych.

    Kontynuacją wystąpień inspektorów pracy był referat dr inż. Andrzej Misztela odnoszący się do głównych problemów przy wznoszeniu i eksploatacji rusztowań na małych budowach. To w tym obszarze zdaniem szacunków PIGR ma miejsce przeszło połowa wszystkich wypadków z udziałem rusztowań. Potwierdzają to ogólne statystyki, które wskazują, że najwięcej śmiertelnych wypadków przy pracy w budownictwie według wielkości przedsiębiorstw w 2008 miało miejsce w firmach do 9 osób bo aż 41,3%.Ponadto ze statystyk wypadków wynika również , że dużo więcej wypadków zdarza się podczas eksploatacji rusztowań niż przy montażu i demontażu oraz fakt, że najwięcej bo przeszło 50% to upadki z wysokości 1-2 m (patrz wykres 1).

 

W referacie za główne powody takiego stanu rzeczy zwłaszcza na małych budowach wskazano :

• ograniczanie kosztów inwestycji poprzez ograniczanie wydatków na bezpieczeństwo pracy

• nieznajomość lub lekceważenie przepisów BHP

• niewłaściwie funkcjonujący nadzór na budowie ( dualizm decyzyjny i kierowniczy lub brak kierownika budowy),

• słaba znajomość problematyki rusztowań wśród pracowników

• stosowanie niewłaściwych, kształtowanych i tolerowanych od wielu lat praktyk użytkowania rusztowań

• niestosowanie nowoczesnych bezpiecznych rozwiązań w zakresie techniki rusztowaniowej

• nieprecyzyjne prawo (znacząca cześć przepisów odnoszących się do rusztowań dotyczy użytkowania rusztowań na dużych budowach)

• brak istotnych regulacji prawnych odnoszących się nowoczesnych rusztowań systemowych

    Zagrożeń w tym szczególnym obszarze jest sporo bo oprócz upadku z wysokości, spadających elementów rusztowań, możliwość zawalenia się lub wywrócenia rusztowania spowodowanego nieprawidłowym montażem lub eksploatacją, zmiennych warunków atmosferycznych (wysoka lub niska temperatura, opady wiatr) czy nadmiernym wysiłkiem przy przenoszeniu ciężkich przedmiotów i elementów rusztowania, istotnym jest również towarzyszący monterom przedłużający się lęk wynikający z obawy przed upadkiem z wysokości.

    Miejsce rusztowań, jako lidera w tych niechlubnych statystykach skłonił, IMBiGS oraz PIGR do podjęcia się opracowania kompleksowego projektu nowego systemu bezpieczeństwa przy budowie i eksploatacji rusztowań. Dlatego też we wnioskach końcowych, które wynikają ze wspólnych prac p. dr A. Misztela wskazał jako niezbędne, potrzebę zmian regulacji prawnych (ustawy i rozporządzenia) w zakresie eksploatacji rusztowań. Podkreślił, że zmiany te powinny być przeprowadzona w kontekście specyfiki i skali występujących zagrożeń oraz możliwości jakie stwarza nowoczesna technika rusztowaniowa, bowiem w przepisach należy uwzględnić specyfikę poszczególnych rodzajów rusztowań i wprowadzać zróżnicowane wymagania w zależności od stopnia skomplikowania rusztowania, jego przeznaczenia, zakresu zastosowania itd. Powinno się więc wprowadzić odrębne regulacje dla rusztowań niskich o prostej konstrukcji (np. tzw. rusztowania domowe) i rusztowań budowlanych wysokich i skomplikowanych (rusztowania robocze i nośne). Ponadto ważnym jest aby określić nowe zróżnicowane wymagania w zakresie projektowania, nadzoru technicznego w trakcie montażu rusztowań i procedur dopuszczania rusztowań do eksploatacji w zależności od stopnia skomplikowania rusztowania oraz warunków eksploatacyjnych. Niezbędnym działaniem dla poprawy sytuacji wydaje się również opracowanie i wdrożenie systemu szkoleń użytkowników oraz kadry nadzorującej montaż i eksploatację rusztowania i oraz odbudowa szkolnictwa zawodowego.

    Po referatach w podsumowaniu konferencji głos zabrali Zbigniew Janowski i Wiktor Piwkowski. Obaj Panowie podkreślili wagę poruszanych problemów i konieczność podjęcia niezbędnych kroków wskazując przede wszystkim na te działania, które powinny podnieść świadomość osób odpowiedzialnych za bezpieczeństwo pracy pracowników.

    Na zakończenie konferencji Dyrektor Oddziału Rusztowań Peri Polska p. Robert Szpila zademonstrował pokaz prawidłowego bezpiecznego montażu rusztowania ramowego PERI UP z zastosowaniem barierki wyprzedzającej, odpowiedniego do wykorzystywania na małych budowach.

    Rusztowania ramowe PERI UP to ekonomiczny i bezpieczny systemem dzięki poręczy wyprzedzającej. Bez potrzeby stosowania dodatkowych elementów, poręcz kolejnej kondygnacji jest montowana z wyprzedzeniem z zabezpieczonej kondygnacji poniżej. Poręcz zabezpieczająca następny poziom roboczy montowana jest już z niższego poziomu wraz z ramą T. Montażysta jest już zabezpieczony na kolejnym poziomie montażu rusztowania. Jest to podstawa do bezpiecznego i szybkiego montażu rusztowania.

Poręcz wyprzedzająca to nie jedyna zaleta tego systemu. Rusztowanie to posiada :

• rozdzieloną konstrukcje ramową (rozdzielone ramy składają się lekkich i poręcznych elementów, dzięki temu przebieg robót przebiega szybko i bez większego wysiłku. Np. rama UVT 72/200 waży tylko 14,7 kg. To jest "kluczem" dla bezpieczeństwa i ergonomii pracy z rusztowaniami PERI UP.)

• integralne zabezpieczenie pomostu (dla zabezpieczenia podestu należy go tylko poziomo przesunąć. Nie wymagane są żadne dodatkowe elementy zabezpieczające. Po zakończeniu montażu podesty można bez problemu demontować i ponownie zakładać).

• Poręcze od wewnątrz i od zewnątrz (poręcze zakłada się jednym szybkim falowym ruchem. Dodatkowych łączników w systemie niestosuje się).

Danuta Gawęcka

W sprawozdaniu wykorzystano dzięki uprzejmości, zdjęcia Pana Zdzisława Nowickiego z wydawnictwa "PROFILE"